Ang Bakunawa

sinulatan ni Peter Solis Nery

Kasisidmon na sang nagdungka ang baroto sa Isla Pulang Pasayan. Ulibay ang iya gitara kag bakintol ang knapsack, nanaog si Mateo Luces Feliciano. Hana nga magsugod ang pambukas nga mga seremonyas sang Bakunawa Festival. Naga-anaw ang mga dumalagyang sa baybayon kag sa mga makitid nga dalanon sang diutay nga isla.

Bakunawa

laragway iya sang Wikipilipinas.org

Dose años na ang nagligad sang ulihi nga nagtapak si Mateo sa isla kon diin sia ginpadaku sang iya lola. Ang pulo sang iya mga handumanan daw ginlatag sa panahon tubtub nga halos indi na niya ini makilala.

Ang pantalan, napun-an subong sang mga balaligyaan kag kalan-an, kag daw tren nga nagatinabid-tabid ang mga baroto sa dulungkaan. May mga tiyanggi kag kiosko nga nagabaligya sang mga postcard kag kon ano pa nga mga souvenirs sang Bakunawa Festival para sa mga turista kag dumuluong nga nagadugok sa isla kon tig-ilinit.

Isa-isa nga ginmulalong ni Mateo ang mga nawong nga iya nasugata samtang sia nagapanagil-ot sa nagadinaguso nga panong gikan sa pantalan. Wala gid sia sang nakilala. Indi niya mapain kon sin-o ang pangayaw kag kon sin-o ang tumandok.

Nakabatyag sia sang pakaisahanon kag pagka-out of place. Bisan ang tisa nga simbahan nga sadto anay tuman ka daku kag balaan, kon diin ang iya tingog una nga nahanas, subong daw nagkupos kag pinabay-an. Samtang nagasuroy sia sa baybayon, naghinulsol sia sa iya pamat-ud nga magbalik. Ginbuko niya nga sorpresahon ang tanan, sa baylo, sia ang ginkibut sang mga pagbag-o. Pinasahi subong ang paghiwat sang festival.

Kinse años na ang nakaligad, ang iya lola, ang bantog nga manalaysay nga si Mercedes Luces, ang nagpamuno sang nahauna nga Bakunawa Festival. Bantog nga estoryadora si Lola Ceding. Sia ang ginakabig nga Lola Basyang sang bug-os nga pulo. Ang iya nabalhag nga bersyon sang sugilanon sang bakunawa nangin bantog kag pamoso, kag natural lamang nga luyag sang mga taga-isla nga makapulos man gikan sa kadayawan. Ginapabugal gid ni Mateo ang iya lola.

Apang sa kadamu na sang iya napamangkutan, wala gid sang nakadumdum sang tigulang nga nagpasugod sang Bakunawa Festival. Wala sang nakakilala kay Señora Luces.

Sang ulihi, nakasalapu gid man sia sang isa ka tindera nga nakadumdum. Sang may kasubo, ginsugiran sia nga nagtaliwan ang iya lola sa isa ka makahalangusbo nga bagyo nga naghanut kag nagrumpag sang isla tatlo ka tuig na ang nagligad. Dugang pa sang mabuot nga bura-an, napapas na ang kaliwatan sang mga Luces sa isla: kaupod nga nagtaliwan ang apelyido sa pagkamatay sang kinilala nga estoryadora.

Nangayo pasaylo ang tindera tungod nagasako sia. Magasugod na ang palagwaon sa kilid-baybay, nga pagasundan sang binayle tubtub sa kaagahon, maayo nga kahigayunan agud maglibud sang iya tinanok kag sinanlag nga mani. Tuman ka bundol sang negosyo sa isla sa kalabanan sang tuig, apang nagatimbuok ang ganansya kon tig-ilinit, ilabi na sa tion sang festival. Para sa kubos nga manugbaligya, ang pagakita-on sa semana nga ini, sarang makabuhi sa iya sa bug-os nga tuig.

Sa kasakuon, wala na namutikan sang tindera ang pagpalanghuyhoy sang mga abaga ni Mateo sang pagkasat-um nga wala na gali ang iya lola. Dali-dali nga nagpamutos sang iya mga inuglibod ang tindera. Dayon, haku-hako sia nga nagsiling, “Malipayon nga pagbalik sa Isla Pulang Pasayan,” kag sa isa ka pisok, nagkuyampad na sia sa dalan, bitbit ang iya baligya.

[NAHAUNA NGA GAB-I]

Kasubong linog sa idalum sang dagat nga sarang makabatak sang mga wala pa natukiban nga mga binuhat gikan sa kaidadalman, ang mga island festivals may gahum sa pagtipon sang mga kalandrakas ukon mga butang nga tuhay sang sa iban. Kalabanan sang mga nakatambong sang Bakunawa Festival nagapamatuod nga wala ini sang kaangay diin man.

Nasadsad sa sugilanon sang pagtigbaylo sang bakunawa nga ginlaragway ni Mercedes Luces, ang festival nagahatag rason sa mga dumulu-aw agud hatagan ligwa kag kahilwayan ang ila masupok nga mga pantasya. Ang mga tumadok kag mga pangayaw nagasul-ob sang mga kapritsuso kag makakulunyag nga mga biste nga azul kag berde nga nagalaragway sang bakunawa, ukon bilang pula nga pasayan, ukon bilang mga birhen kag ang ila kahagugma sa pinakaputli nga puti.

Suno sa mga brochure gikan sa Department of Tourism, ang Bakunawa Festival, isa ka kombinasyon sang Mardi Gras kag Halloween. Wala sang nagapahilabot kon ano ang ginasuksok, ukon wala ginasuksok, sang tagsa-tagsa gani ang tanan nga mga transvestites kag yadtong mga mahuyugon magsul-ob sang mga naug, kag yadtong mga maluyagon sa mga masquerade balls kag drag shows, nagadugok gikan sa tanan nga pamusod sang kalibutan para sa extravaganza sang Bakunawa Festival.

Sa una nga gab-i sang festival, tatlo ka hubog nga pasayan ang nagbangga kay Mateo sa isa ka makitid nga dalan agud mangilkil sang ilimnon ukon kwarta mga sarang ibakal sang Añejo Rum.
Wala sia sang sarang mahatag, apang nadumduman ni Mateo ang action song nga gintudlo sa iya ni Lola Ceding nahanungod sa tatlo ka pato, gani nagkanta sia sa mabaskog kag matigdas nga tingog:

Tatlo ka pato, ang nakita ko –
Matambok, maniwang, pulu-pareho;
Apang ang isa, ikog naga-alsa
Humlad ang pakpak, kag magkapa-kapa!

Sa ulihi nga nota, gintalikdan ni Mateo ang mga pasayan nga nagbangga sa iya, gintuwaran, kag gin-utotan sila.

Nagkilinadlaw ang mga pasayan apang sang nahaklo nila ang utot, nauntat ang ila kalingaw. Gindakup nila si Mateo kag wala ginbuy-an tubtub napasaut nila sia.

Sa nagasigabong nga sonata sang “Limbo Rock” gikan sa sound system, ginsikway ni Mateo ang tanan nga katahap kag gintuman ang naga-isahanon nga pagsulundan sang festival: Dagyang, ukon pahigad!

Sukbit ang gitara kag bitbit sa iya kilid ang knapsack, nagpa-anud si Mateo sa musika, kag nagasaut nga nagpalagyo sa mga nagalagas sa iya.

Ginlamon sia sang ritmo kag pulso sang festival. Kasubong pasayan nga gina-anud sang balud, nagpabaya sia kag nagpautaw-utaw kon diin man nga mga dalanon sia ginadala sang nagasilinadya nga guban. Ang mga kapait sang iya kabuhi, nalimtan: ang mga kasubo sang iya pagkabata, ang iya paglayas bilang tin-edyer, ang mga pagpasimpalad sa mga mapintas nga mga syudad samtang nagapangita sang iya kapalaran, ang mga paglagas sang iya handum sa showbiz.

Sa una nga tion sa madamu nga mga tinuig, ginkalimtan niya ang naglinigad kag nagsakay sia sa balud sang pagkinasadya kasubong sang iban nga mga pasayan sa dagat sang katawhan.

Sa pagtunod sang adlaw sa nahauna nga adlaw sang festival, naga-igpat-igpat nga ambon sang kahulugbon ang nagalupad-lupad sa ibabaw sang nagagilinutok nga baybayon. Ang mga balud sa dagat, kasubong himbis sang bakunawa, naga-idlak-idlak sa kasanag sang bulan. Kon imo mulalungon, ayhan imo mabatian ang ugayong sang bakunawa nga luyag manginpadlos sa iya bilangguan nga tubi.

***

Ang sugilanon nagasiling nga sadto anay, makanay kuno ang dagat sa bahin nga ini sang kalibutan sa tanan nga tion. Bisan pa nagagirinual kag nagalinagumba ang bagyo sa kalangitan, nagapabilin nga makanay ang ibabaw sang dagat kasubong balatangan sang isa ka birhen.

Dayon, isa ka dalaw sang tig-ilinit, isa ka guban sang mga hurong mga pasayan ang nagtublang sang katulugon sang Bakunawa, ang makangilidlis nga sapat sa kaidadalman sang mahumbakon nga kadagatan.

Nahibal-an naman naton tanan nga mas maayo pa nga maglahog sa hubong sang sa nagakatulog; apang ang mga pasayan, mas gamay ang utok sang sa aton, gani sang naalimpungatan ang bakunawa tungod sa ila kauslitan, nasugata gid nila ang ila ginapangita!
Ginlaut sila ni Bakunawa sa tanan nga hilit sang dagat tubtub nga nagtalalakas sila sa baybayon.

Naglinukso kag naglinumpat sa hunasan ang mga pasayan sa pagpati nga makapalagyo sila sa nagahurumentado nga bakunawa. Naluwas gid man sila gikan sa bakunawa, apang ginsugba naman sila sang nagabagiti nga adlaw sang tig-ilinit.

Ang ila azul nga mga alukaba nangin masiri mga pula, kasubong bala nga ginlusgusan sila.

Adlaw kag gab-i nga nagtinakas ang mga pasayan, tubtub nga natabunan ang bug-os nga hunasan sang ila sinilaban nga mga alukaba nga tuman ka pula. Amo kag naaguman sang isla ang iya ngalan.

Ang sugilanon nagasiling nga ginlagas kuno sang bakunawa ang mga pasayan sang tatlo ka adlaw kag tatlo ka gab-i apang indi sia makatakas sa duta. Dayon, sa ikatlo nga gab-i, samtang ang bulan halos na lang makab-ut—ang ikaduha nga kabilugan sang bulan sa sulod sang isa ka bulan, nga ginatawag man blue moon—sa kakibot sang tanan, ang bakunawa nakaangkon sang mga batiis kag tiil kag nagtigbaylo sa isa ka maambong kag makakulunyag nga tinuga, ang iya mailum nga mga kinaiya himpit nga ginpalutaw sang iya panapton nga tuman kaputi.

Ginkaham-utan sang mga kalalakihan sang isla ang iya puti nga naug, apang wala man sila sang kaisog nga mag-atubang sa iya tungod sa makatalagam niya nga nawong kag lampingasan nga harakhak samtang ginapulbos sang iya mga tiil ang mga alukaba sang mga pasayan.

Apang ang mga kababayehan, nga nalimbungan sang iya barubal nga pagkalalaki, walay-huya nga nagtanyag sang ila mga kaugalingon sa iya. Daw mga hinuptanan sila nga sapat nga nagsunud-sunod sa iya.

Sang una, ang misteryoso nga tinuga nagpanglighot lang sang mga pasayan nga nakapalagyo sa iya kaakig. Dayon, nasaylo ang iya pagtamud sa mga kadalagahan.

Gindala niya ang mga birhen sa mga madulum nga bahin sang isla kag ginhikap niya sila sang may kalulo kag pagpalangga. Bisan isa sa ila wala sang makadumdum sang iya mga ginpanghimo apang pagkaligad sang pila ka bulan, natukiban na lang nga sila nagabusong.

Pagkatapos niya hulid sa ila, ginbilin sila sang maambong nga tinuga nga puno sang paghanggab sa iya. Tuman ang ila pagbatyag sang kalangkag, nga samtang sila nagadala, nagabululu-ang sila sa paghandum kag kailigbon.

***

Ini ang sugilanon nga ginsaysay ni Mercedes Luces, nga nagdaug sa prestihiyoso nga paindis-indis sa panulatan kag nangin popular nga balasahon sa panulatan Hiligaynon.

Sadto man nga mga tinuig, ang Department of Tourism naka-ideya sa pagsaulog sang dagaya nga mga palanublion kultural sang 7,107 ka mga isla sang Pilipinas paagi sa pagtukod sang mga lokal nga kahiwatan.

Bilang sabat sa panawagan, wala nag-usik ang pamunuan lokal sang Isla Pulang Pasayan nga magpangayo sang funding gikan sa gobyerno agud matigayon ang tuigan nga Bakunawa Festival. Ginpangaluyagan man nila si Señora Luces nga magpamuno sang kahiwatan.

Karon, pagkatapos sang kapin sa isa ka dekada, ang handumanan ni Mercedes Luces, kasubong sang iya pamoso nga ginlalang, naglugdang na sa kaidadalman sang dagat; apang ang Bakunawa Festival nangin isa ka importante nga kahiwatan sa rehiyon. Madamu nga mga elemento ang gindugang kag may mga kalibangan para sa tanan, samtang ini ginpasanyog nga summer festival.
Sang nagligad nga apat ka tuig, gindugang sang tagdumalahan ang super-sexy nga Bikini Open, kag duha ka tuig pagkatapos, ang pinaka-kontrobersyal kag pinaka-iskandaloso sa tanan, ang Miss Gay Beauty Pageant.

Apang nagapabilin sa gihapon, kag pinakasentro sa festival, ang mga naug kag costumes nga nagalaragway sang mga karakter sang sugilanon sang bakunawa. Ini nagalakip sang mga puti nga panapton para sa kalalakihan, kag pinilo nga mga ulunan nga ginpahamtang sa tiyan para sa “pregnant look” sang mga kababayehan. Yara man ang mga puni-puni nga bayu para sa mga nagabu-ang nga mga kadalagahan, kag ang pinakamabakal sa tanan, ang naug sang pulang pasayan nga popular gid sa mga kabataan.
Sang madalum na ang kagab-ihon, ang kalabanan sang mga dumalagyang nagpalahuway na. Ang mga wala sang ilistaran, naghamyang na lang sa baybayon kag mga dalanon.

Wala sang katuyo nga nagakuting-kuting sang iya gitara si Mateo sang, ambot kon ngaa nakabalikid sia, nakasiplat sia sang isa ka naug sang pulang pasayan nga nabanday sa sidewalk.

Hana nga labayan lang kuntani niya ato apang namutikan niya nga naghulag ini kag namulalungan niya nga sa sulod sang naug, halos natabunan sini, ang isa ka lapsag.

Ang malain pa, ang nagakatulog nga lapsag hana man nga matapakan sang isa ka transvestite nga nabayuan bilang si Ursula, ang sea witch gikan sa “Little Mermaid” sang Disney, nga tuman ka hubog agud magtalupangod sang bata nga nagabarikutot sa pinilo nga costume. Daw kilat nga gintabok ni Mateo ang kalye kag ginsabnit ang bata gikan sa alagyan sang nagadagun-dagon nga sea witch.

Kugos ang bata sa iya mga butkon, nagkibu-kibo sang mga pamangkutanon ang iya ulo: Kay sin-o bata ini? Diin ini naghalin? Kag ngaa ginpabay-an ini sang iya amay kag iloy sa tunga sang dalan kon diin madamu nga kahalitan ang sarang maaguman sini?

Tungod sa hinali nga pagbuklas, nagtiyabaw ang bata.
Ginhugot ni Mateo ang pagkugos kag ginhagungan niya ang lapsag sang ili-ili. Ginpanumdum niya kon daw ano ka weird ang kabuhi, kon ano nga mga makatilingala nga mga hitabu ang ginasabwag sa aton dalan kag panglakaton.

Namarasmasan ni Mateo nga subong lang sia nakakanta sang ili-ili sa matuod nga lapsag. Nag-untat sa paghibi ang bata kag nagyuhum kay Mateo, nga nakabatyag sang pagkatunaw sang iya kaundan kasubong mantikilya. Nahangpan ni Mateo Luces Feliciano ang rason kon ngaa ang mga tawo ginbugayan sang “tagipusoon.”
Sang nadangat niya ang hunasan, may mga grupo pa sang mga tin-edyer nga nagakinalipay, nga labi pa gid nga nagabarubal sa tagsa ka lag-ok sang ilimnon. Nagapahubog sila sa serbesa, magansal nga nagakadlaw, kag wala untat nga nagasaut sang limbo rock. May isa man ka tumpok nga nagpamakot sang bonfire kag nag-asal sang manok sa nagabarak-barak nga kalayo.

Nagpalayo si Mateo gikan sa haras-haras nga mga hugpong samtang nagapanghulung-hulong sa iya mga nasugata sang nagakabalaka nga nawong sang isa ka amay o iloy.

Ginpangita niya ang malinong nga bahin sang baybay. Malayo sa bonfire, wala na sang madamu nga tawo.

Naabtan ni Mateo ang isa ka babaye nga nagahilibion nga daw buang. Gurisnay ang iya bayu, madamu sang maduagon nga puni-puni sa sidsid, isa pa ka costume sang festival. Naghinay ang paghibi sang babaye sang nagpalapit ni Mateo. Puno sang paglaum nga ginbayaw ni Mateo ang lapsag agud makita sang babaye.

Gintulok sang babaye ang bata, kag dayon, nagpadayon sa pagwangal.

“Buangit!” hutik ni Mateo sa kaugalingon.

Pila ka tapak pa kag nagpahamtang sia sa idalum sang naga-isahanon nga puno sang lubi. Nagsandig sia sa puno kag mapinalanggaon nga gin-ugoy ang bata sa iya mga butkon.
Ang panaghoy sang babaye gindala sang dupuy-dupoy sa iya. “Ayhan, isa sia sa mga nagbuang nga babaye nga ginbilin sang bakunawa,” huna-huna niya. “Buangit ang babaye nga ina,” hutik niya sa lapsag.

Sang hinali, ang babaye nagtindog kag nagsaut-saot sa balas.
Makatilingala sa tanan, nagkanta sia sang “Tatlo ka Pato” nga ginkanta ni Mateo kaina agud makapalagyo sa tatlo ka hurong. Malagway kag madalum ang pag-amba sang babaye gani ang kanta nangin kasubong sang ambahanon sa patay, isa ka lanton punebre.
Ang tagsa ka linya ginasamong sang mga pisngo kag paghingus. Indi kasubong sang masinadyahon nga bersyon ni Mateo, tuman ka makahalangusbu ang traduksyon sang babaye:

Tatlo ka pato, ang nakita ko –

(Pisngo, pisngo!)

Matambok, maniwang, pulu-pareho;

(O, indiiii! O indiiiiiiii! Emiliooooooo!)

Apang ang isa, ikog naga-alsa

(Aieeeeeeeee!!!)

Humlad ang pakpak, kag magkapa-kapa!

(Emilio. Tuman kasakitttttt! O, pinalangga!)

“Buang gid!” kumod liwat ni Mateo. “Tiriringon!”

Dayon, subong kahinali sang iya pagsugod, hinali man nga nag-untat kag naglugmok sa balas ang babaye, kag nagwangal kasubong sang crying ladies sa lubong sang mga Instik.

Nagtiyabaw sia sa kaitumon sang gab-i, “Emilio! Emilio, kon ikaw gid man ang bakunawa, magbalik ka! Magbalik ka na sa akon, Emilio!” Ginlubong niya ang nawong sa iya mga palad, kag nagpalangudog sa pagbakho.

Nakabatyag si Mateo sang katilha samtang ginatulok niya ang nagahuragok nga lapsag. Samtang ginahimutaran niya ang ka inosente sang bata, nahangpan niya ang buot-silingon sang tinaga nga “bahandi.”

Nagsandig si Mateo sa puno sang lubi kag samtang nagapamati sa pagsalimuang sang buangit nga babaye, gintabid-tabid niya ang sugilanon sang kabuhi sini.

***

Kasubong ni Mateo, ang babaye nagdaku kag nagbutho sa probinsya. Pagkatapos sang hayskul, ginpadala sia sang mga ginikanan sa syudad agud magpadayon sang pagtuon. Naglaum sila nga sia mangin isa ka manunudlo.

Sang nagligad nga tuig, isa na lang ka semestre bag-o ang gradwasyon, nahagaran sia sa bantog nga Bakunawa Festival sa Isla Pulang Pasayan. Ginatambungan kuno ini sang pinakamaambong kag kinilala nga mga lalaki gikan sa mga syudad kasubong sang Iloilo, Cebu kag Manila.

Ang mga heartthrobs sang TV kag pelikula nagapangayaw sa duag-rosas nga baybayon sang Isla Pulang Pasayan. Nagapanapot sila sang puti agud magdagyang kag magkinalipay sa bug-os nga gab-i samtang nagakubyal sa idalum sang gahum kag lumay sang mayagsim nga hangin, maisug nga mga ilimnon kag maalimpungot nga bilog nga bulan sa panahon sang tig-ilinit.

Ginpanan-aw ni Mateo ang babaye nga nanaog sa baroto. Isa ka ulitawo ang nagpalapit, nagpakilala bilang isa man ka pangayaw—“indi taga-isla”—dayon, nagpabutyag nga sia ang bakunawa sa bayhon sang tawo. Nagkadlaw ang babaye kag ginsilingan ang ulitawo nga wala sia nagapati sa bakunawa.
Naimadyen man ni Mateo ang babaye, nga tuman ka tahum, ayhan nahubog sang diutay, nga nahulog ang balatyagon kay Emilio, ang swabe nga playboy nga ang ngalan iya karon ginahibian sa mga dupuy-dupoy sang kagab-ihon.

Makita ni Mateo sa iya sa huna-huna ang pagsulay sa babaye, kon paano sia gintandog ni Emilio kag ginhikap nga may kailigbon.
Sang gin-uyatan ni Emilio ang kamut sang babaye kag gintuytuyan sia sa maligwin nga duog, wala sia nagpamalibad. Ginhalukan sia sa bibig kag dughan kag ginbilin nga nagapunga-punga sa kaulag. Ang mga haluk ni Emilio, indi dutan-on. May kuryente sa iya mga tinaga, mga tudlo, mga bibig, kag sa iya dila, nga nagapanas sang tanan nga handumanan kag panghuna-huna.

Sa ulihi nga gab-i sang festival, ginbika ni Emilio ang mga batiis sang babaye sa tualya nga ginlatag sa balas, kag samtang nagapalangudog sa kaayawan, natulugan ang babaye sang pinakamahamuok nga katulugon nga iya natilawan.

Pagkaaga, ginpangita niya si Emilio apang nagtaliwan ini kasubong sang bakunawa. Suno sa sugilanon, sa pagtakup sang festival, ang bakunawa, lakip na ang iya landong, nagasalum sa idalum sang kadagatan, kag indi na makit-an liwat tubtub sa madason nga tuig.

Nagbalik sa eskwelahan ang babaye pagkatapos sang summer break apang nag-untat man sa pagtuon sumugod sang naghabok ang iya tiyan. Gintabog sia sang iya mga ginikanan, tungod bisan pa palangga nila sia, paano nila malampuwasan ang iskandalo sa ila baryo pananglitan nga matukiban, indi lamang nga nagabusong ang ila anak, kundi nga wala pa niya nakilala kon sin-o ang amay?
Indi niya mapaathag ang natabu tungod wala sia sang madumduman. Napun-an sia sang paghinulsol ilabi na sa pagsakit sang balatyagon sang iya mga ginikanan, apang isa lang ang iya ginatuuhan: nga magabalik si Emilio para sa iya kag sa iya mangin anak.

***

Subong ang sugilanon nga natagik ni Mateo gikan sa mga pagsalimuang sang buangit. Makahalangusbo yadto nga sugilanon; kag sang sia nagpiyong kag namati sa kailo nga sugilanon, nakabatyag sia sang kaluoy para sa babaye.

Isa ka bangi-bangi nga naglatay sa iya hita ang nag-alimpungat kay Mateo.

Kaagahon na kag ang isla nalikupan sang matam-is nga alupuop. Ang bata kag ang babaye nadula. Nagbangon si Mateo, ginpakamalaut ang kaugalingon tungod natulugan sia.

Ginpulot niya ang gitara kag knapsack, kag gin-usoy ang dalan pabalik sa awditoryum nga nagapanawagan, “Beybi! Beybi, sin-o ang nakakita sang akon beybi?”

Apang samtang ang nagatulu-tulo nga adlaw nagasunog sang alupuop kag nagataklas agud makatakas gikan sa dagat, tuman ka hubog ang mga maoy agud magsabat sa iya.

Pagkatapos sang di-mabinungahon nga pagpangita, nagpadulong si Mateo sa kumbento, puno sang paglaum nga ayhan may mga tawo didto nga sarang makabulig sa iya.

Ang but-anan nga si Padre Hingco, nga tigulang na sadtong bata pa si Mateo, madugay na nga nagtaliwan. Ang iya tampad nga kabulig, si Pugak, nga subong ginbugtot na sang katigulangon, ara man gihapon sa balay-pari apang wala na ini makakilala sa iya, tubtub, daw sa inspirasyon, nagkanta si Mateo sang pila ka linya gikan sa “Ave Maria.” Gilayon man nga nadumduman ni Pugak ang matahum nga tingog nga masami nagapuog sa simbahan sadto anay.

Gin-abi-abi ni Padre Zerrudo, ang bag-o nga kura paruko, si Mateo, kag gin-agda sa pagpamahaw. Sa tunga-tunga sang komida, nasayran sang pari nga si Mateo apo gali ni Mercedes Luces nga nagpasimuno sang Bakunawa Festival. Wala nahinago ang pagpalanglas-ay sang pari.

Nabaton ni Padre Hingco ang mga kakulangan kag kahuyang sang mga katapu sang iya parukya (subong man ang iya) kag ginpabulag-bulagan lang niya ang mga kalakasan sang kahiwatan. Apang ang bag-o nga pari masupog gid nga nagapamatok sa festival. Para sa iya, ang sala, sala, kag indi sarang bale-walaon bisan ano pa nga mga benepisyo sa ekonomiya ang ginadulot sini.

Dugang pa, ang kahiwatan wala sang relihiyoso nga kabilinggan, sa baylo, nagapasanyog pa ini sang di-Kristiyano nga mga pagtuluohan kasubong sang sugilanon sang bakunawa kag sang pagtigbaylo sini. Ang festival nangin pugaran sang imoral nga mga buluhaton: kasubong sang pagpahubog kag mga damak nga palagwaon kasubong sang iskandaloso nga Bikini Open nga laban-laban pagpasundayag sang “open” nga mga bikini, kag, kaluoyan kita sang langit, ang Miss Gay Beauty Contest.

Apang ang mga pagpamalabag ni Padre Zerrudo wala sang ikasarang batok sa ginapakita nga kadalag-an pang-ekonomiya sang Bakunawa Festival. Suno sa rekord sang munisipyo, ang kita sang mga taga-isla nagadoble sa tion sang festival.

Ginapamatud-an ini sang mga pumuluyo.

Sang wala pa ang festival, ang ekonomiya sang isla nasandig lamang sa magagmay nga mga mangingisda nga ginalutos man kag ginalugdang sang industriyalisado nga mga operatiba sa pagpangisda gikan sa mas dalagku nga mga pulo.

Ang turismo naghatag sang bag-o kag mas mapuslanon nga palamugnan para sa mga taga-pulo. Wala sang sarang mahimo si Padre Zerrudo agud matapna ang festival, dugang nga kabangdanan agud iya ini kasaklawan sang labi.

Ginpasalamatan ni Mateo ang pari para sa pamahaw kag nagpaalam sia nga wala na lang nagmuno nahanungod sa lapsag ukon sa buanggit nga babaye.

Nagpanuruy-suroy sia sa bug-os nga isla sa pagpulupamangkot sa bilog nga adlaw, apang wala gid sang padya ang iya pagpangita. Sang sirum na, puno sang kalutusan kag pagpalangluya, nagbalik sia sa pantalan agud manihapon.

[IKADUHA NGA GAB-I]

Sa wala atup nga awditoryum, isa ka paindis-indis sa pagkanta nga may premyo nga kwarta ang ginapatigayon. Ang una nga mga umalamba kalabanan sintunado kag wala gid sang ginatawag nga showmanship.

Ang ikalima nga kontestant, halimbawa, tuman ka hubog nga indi na makadumdum sang mga tinaga sa tunga-tunga sang iya ambahanon. Liwat-liwat sia nga nagabalik sa pamuno sang kanta sa paglaum nga manumbalik sa iya ang mga tinaga sang lanton. Sa hingapusan, mabaskog sia nga ginpamalakpakan tungod lingu-lingo sia nga nagpatibi sa entablado kag, BOG!, nahulog.
Nagbangon sia nga daw wala nasakitan gikan sa pagkausgang, ginbayaw ang duha ka kamut nga nagasenyas sang “V,” kag namangkot, “Ti, OK man? OK man perpormans ko?”
Pagkatapos sang pagkinagula, nagpalista si Mateo.
Ikalabing-walo sia sa linya sang mga nagpasakup nga kalabanan naghimakas man apang wala gid makatandog sang balatyagon sang mga tagpalamati.

Sang si Mateo na ang ara sa entablado, nalikup na sang kadulum ang bilog nga isla. Ginbagay ni Mateo ang iya gitara antes magkanta. Naglugdang ang kagansal sang mga tumalan-aw.

Sumugod sa iya una nga mga matin-aw nga nota, may kalinong nga naglapnag sa awditoryum. Nagkayab ang iya tingog sa kalangitan nga napun-an sang mga bituon.

Nagtililindog ang balahibo sa tangkugo sang madamu nga mga liug. Nahangpan sang mga tagpalamati nga yari ang isa ka manug-amba nga tuhay kag pinasahe. Tuman ka himpit ang ila pagtamod nga halos wala na sila nagaginhawa samtang nagakanta si Mateo.

Ang iya mala-anghel nga tingog nagpalanupsop sa ila pagkatawo. Madamu ang wala nakapugong kag naghilibion; ang iban, nagpalangluya sa tuhod; kag ang iban pa gid, nagkalalipong kag nagkinahanglan nga wisikan pa sang tubi sa guya agud manumbalik.

Nagpanaguob sa pamatin-an ni Mateo ang mga palakpak. Nakabatyag sia sang pagpalangga, kag nahangpan niya ang iya tunay nga kabilinggan.

Gikan sa entablado, ginsugata si Mateo sang isa ka babaye nga may nawagkus nga lapsag sa dughan.

“Ako si Dulce Amor kag luyag ko magpasalamat sa pagsapupo mo sang akon lapsag sang nagligad nga gab-i. Anak sia sang bakunawa.”

Indi mahangpan ni Mateo kon bala si Dulce buang ukon nagati-aw-ti-aw. Apang makanay ang nawong sang babaye kag makawiwili ang iya yuhum.

Hana nga pangumustahon ni Mateo ang iya kamut. Apang isa ka kirab sang kakunyag ang naglabay sa nawong ni Dulce. Gikan sa pamusod sang iya mata, nasiplatan ni Dulce ang isa ka nakaputi nga lalaki nga nagsenyas kag nagpaypay sa iya gikan sa panong sang mga tumalan-aw.

“Emilio!” singgit ni Dulce samtang nagadalagan patunga sa entablado.

Ginlagas sia ni Mateo.

“Emilio! Emilio!” nagaaliwasa nga panawagan ni Dulce. Saku-sako niya nga gintunghol ang lapsag kay Mateo kag nagdalagan sa awditoryum, nagpangalihid sa pasilyo agud lagson ang lalaki nga nakaputi nga nadula man sa kadam-an. “Hulata ako, Emilio! Ari ako, Emilio. Ari ako!” Nagpanagil-ut sia kag nagpaniklod.
Wala hinalung-ong ang mga tumalan-aw kon ano ang natabu. Ang iban nagkadlaw, ang iban nagpamalakpak, sa paghuna-huna nga bahin yadto sang palaguaon ni Mateo.

Nabilin nga nagatindog sa tunga sang entablado si Mateo samtang amat-amat nga nagsilinanto sa iya huna-huna ang mga hitabu sang nagligad nga adlaw.

Dayon, bitbit ang iya gitara, agubay ang knapsack, kag kugos ang lapsag sa iya mga butkon, nagpadulong man sia sa awditoryum, nagpanagil-ut agud lagson si Dulce nga nagalagas man sa lalaki nga nakaputi nga nagpanagil-ut man kag nangin-dulaan.

Daw paglagsanay yadto sang mga bibe nga bulag, kag kon may ideya lang ang mga tawo kon ano ang nagakalatabu, ayhan nag-utuy-utoy na sila sang kadlaw.

Naabtan gid man ni Mateo si Dulce sa gwa sang awditoryum, sa hunasan.

Nagahibi ini kag naga-isahanon.

“Kapyut ka sa akon,” siling ni Mateo, kag nagkapyut man si Dulce. Naglakat sia upod kay Mateo sa tibi sang mga balud, malayo sa mga katawhan; si Mateo sa katinong, si Dulce mahinay nga nagapisngu-pisngo.

“Wala mo sia maabtan?” pamangkot ni Mateo, bisan pa maathag ang sabat. Indi sia makahibalo kon ano pa ang sarang ihambal.

Nag-untat sa paghibi si Dulce Amor kag nagyuhum nga puno sang paglaum. “Nahibaluan ko nga magabalik sia. Kon makita ni Emilio ang iya anak, nahibaluan ko nga indi na niya kami pagtalikdan.”
Isa yadto ka himpit nga gab-i sang tig-ilinit. Minilyon ka nga bituon ang naga-iwag sang kalangitan, kag may mapinalanggaon nga harupoy gikan sa dagat nga naghuyop sang buhok ni Dulce, naghimo sa iya nga mas matahum.

Nadangat nila ang matinong nga bahin sang baybayon, sa idalum sang puno sang lubi kon diin sila nagpaligad sang nagligad nga gab-i. Sang hinali, nagsugod hibi liwat si Dulce, nagtulo ang iya mga luha sa balas kasubong mabaskog nga ulan.

Samtang ginasaysay ni Dulce ang sugilanon sang iya kabuhi, nga ang kalabanan napakut na ni Mateo, ginkusi sang kaluoy ang dughan sang soltero. Ari naman ang isa pa ka babaye nga nagbuang sa paghigugma sang lalaki nga wala nagakabagay nga palanggaon.

“Paano kon indi na magbalik si Emilio?” mahinay nga pamangkot ni Mateo, hangad nga magbulig agud maatubang sang babaye ang kamatuoran. “Ano abi kon magbalik sia kag indi ka niya makita, ukon indi ka na niya luyag makita? Paano kon may asawa na gali sia?” Sa bug-os nga gab-i, ginpamangkot sia ni Mateo apang wala sang nabatian ang babaye. Imposible ang mga ginapanugyan sang ulitawo.

Ginkuha ni Dulce ang bata kay Mateo kag ginhalukan ini. “Nahibaluan ko nga magabalik si Emilio para sa aton, anak ko. Magakari ang imo amay.”

Bat-ulan sia kag bunayag. Bulag ang iya pagpati sa isa ka kamatuoran: nga si Emilio magabalik, kag maga-upod sila tubtub sa katubtuban.

Paano nga indi sia magtuo? Ginsakripisyo niya ang tanan nga mga handum kag damgo agud lamang magkabuhi para kay Emilio. Himuon niya ang tanan para sa iya.

Gintilawan nga kilalahon ni Mateo kon ano nga sahi sang tawo ini si Emilio: isa ka playboy, dumdum niya, isa ka heartbreaker, ayhan party-goer nga luyag lang magtuhog sang mga one night stand? Ginbilang man niya ang posibilidad nga si Emilio, amo matuod ang bakunawa, suno sa ginasiling ni Dulce Amor. Apang labaw ini sa nasakupan sang realidad.
Sa pinakamadalum nga mga takna sang kagab-ihon, amat-amat nga narumpag ang pagtuo ni Dulce Amor tungod sa mga pamangkutanon ni Mateo. Ang mga pagpangduha-duha nga gintanum sang ulitawo sa dughan sang babaye kasubong sang mga kutot sang lamok.
Ginduha-duhaan ni Dulce ang iya paghanduraw.

Nagpasaan bala si Emilio sang paghigugma? Wala. Nagsiling lamang sia nga sia ang bakunawa. Ano ang iya buot-silingon sadto? Nagalahug lang bala sia, naga-ti-aw-ti-aw? Nagasugid bala sia sang matuod?

Wala sang ginhambal si Emilio nahanungod sa paghigugma. Wala nanaad si Emilio nga magabalik para sa iya.

Naghibi si Dulce, nabatyagan niya ang pagkarumpag sang iya kalibutan. Daw mabuang sia.

Sang gab-i nga ato, sang nagligad nga tuig, sang gindala sia ni Emilio sa hunasan, wala sa bungog ni Dulce ang mga ginapanghambal sang lalaki. Wala niya ginpamatian. Nalimtan niya ang tanan magluwas lamang sa puraw nga kalipay sang ginbika niya sia. Ngaa karon nagakapyut sia sa sugilanon sang bakunawa? Ngaa desperada sia nga nagakinahanglan sa liwat nga pagtuhaw sang bakunawa bilang nakaputi nga Casanova?

Naglus-aw ang mga bituon sa pagpamanag-banag. Ang lapsang nagahuragok kag nagayuhum sa iya kahamuok. Pagkatapos sang malawig nga kasubo sang kagab-ihon, may bag-o nga paghimud-us sa makanay nga nawong ni Dulce. Ginpasalig niya si Mateo nga kon indi niya makita si Emilio, atubangon niya ang kabuhi nga may kaisug kag kapag-on para sa iya anak. Ano man kuno ang madangatan sang festival nga ini, mangin tunay sia nga iloy sa bata.

Malulo ang paghambal ni Dulce apang may kapag-on nga bag-o lang nakita ni Mateo sa iya. Nabihag sia. Gintulok niya liwat si Dulce nga daw sa una nga tion, samtang nagapungko ini sa iya atubangan nga nagakugos sang lapsag. Nagabanaag si Dulce kasubong ginsilakan sang kapawa gikan sa bag-o lang niya nabatyagan nga “paghigugma.”

Samtang ang adlaw nagapanaklaron sa gintaipan, natulugan sila sa balas sa idalum sang puno sang lubi. Nagtulog sila sang katulugon sang mga inosente.

Ulihi na nga adlaw sang festival, kag subong, ang isla daw mabusdik sa mga manugdagyang nga labaw pa sa beynte ka pilo sang kinaandan nga populasyon.

Bisan diin lang, ang mga tawo nagapagusto sa pagtilaw sang mga butang nga ayhan indi na nila pagsuliton luwas sa festival. Tanan padulong sa panghingapusan nga seremonyas karon sa gab-i, nga pagatakpan sang makahalawhaw nga palupok kag pagsindi sang fireworks.

[IKATLO NGA GAB-I]

Sadto nga gab-i, isa ka tumalagsahon nga blue moon ang nagkayab sa iya langitnon nga trono kag naggahum sa bug-os nga Isla Pulang Pasayan.

Madamu ang nahubog kag wala-untat nga nagsinadya. Ang mga tumandok kag pangayaw ululupod nga nagsaut kag nagkinubyal nga wala na sang paghimugong: nagaliniki, ginabalhas, ayud-ayud, nagabinilik, nagabuyong, nagatilik, nagapangalipay bag-o matapos ang tanan, kag bag-o sila magabalik sa ila makatalaka nga mga kabuhi.

Ang pagsinadya naghinurungan sa hubog nga pagkaalipungot tubtub nalab-ut sini ang pitipit sang festival. Ang hingapusan sang tatlo ka adlaw kag tatlo ka gab-i nga mga higal kag kaulag, nagapalapit.

Sa pagtunod sang adlaw, ang Reyna sang Festival maambungon nga gintuytuyan pasaka sa entablado kon diin sia ginkoronahan sang tiara sang mga rubies kag mapula-pula nga alukaba sang pasayan, kag ang iya kadungganan gindayaw kag ginproklama sang kongresman. Nagpungko sia sa iya trono nga may daku nga bugal kag kapuganggang, kag ginharanahan sia ni Mateo, ang manug-amba nga nagbihag sang tagipusoon sang mga tagpalamati sang nagligad nga gab-i.

Labing matahum kag makasilabo ang tingog ni Mateo karon kumpara sa nagligad nga gab-i, kag ang awditoryum gintay-ug sang mabaskug nga mga pagpamalakpak bag-o pa man niya nalab-ut ang iya ulihi nga nota.

Pagkatapos nga gintulog nila ang bug-os nga aga, ginpaligad nanday Mateo kag Dulce ang kabug-usan sang hapon sa paghampang sa bata.

Pagkabugtaw nila, nanglibre si Mateo sang isa ka manamit nga paniyaga sang pasayan, talaba, kag KBL—kadyos, baboy, langka. Bilang panyam-is, nagbakal man sila sang linupak nga kamote gikan sa tindera nga nagalibud sang iya linuto sa baybayon.
Nakapahuway ang tatlo kag malipayon sila, halos wala-untat nga nagakinadlaw samtang ang mainit nga adlaw nagataris sang azul kag wala panganod nga kalangitan.

Ayhan, may nahamut-an ang bata tungod masami sia nagakadlaw kag nagahirihi. Wala sila sang hinalung-ong kon ano ang iya ginakadlawan apang nagakalatnan sila sang iya kalipay.

Pagkatapos sang pangina-on, nagsugod sila sang indi mapunggan nga pag-inutot, kabangdanan man kon ngaa daw ginabighalan sila sa pag-utuy-utoy. Ang lapsag, nga nagkaon lang sang kamote nga ginlutik sang iya iloy, wala sang gahud kon mag-utot, apang ang bahu tuman ka isug nga daw nagaluha-luha sila sa katalum sang bahu, kag sa pagkilinadlaw.

Ginsingganan ni Mateo si Dulce nga ang utot sang bata SBD.
“SBD?” may pagkabalaka nga pamangkot ni Dulce, tungod ginkulbaan sia nga basi may ginabatyag ang iya anak nga wala niya nahibalu-an. “Ano ang SBD?”

Sa tunga sang pag-utuy-utoy, nagsabat si Mateo, “silent but deadly,” kag naglinigid sila sa balas sa tuman nga kadlaw.
Sang ulihi, ang sugilanon nangin seryoso kag ginsugid ni Mateo kon paano nagtaliwan ang iya mga ginikanan sang sia diutay pa, kag kon paano sia ginpadaku sang iya lola. Kon paano sia naglayas agud pangitaon ang iya kapalaran bilang manug-amba, kag subong nagbalik sia agud sorpresahon kuntani ang iya lola, apang nasayran na lang niya nga nagtaliwan na.

Malulo nga gin-uyatan ni Dulce ang mga kamut ni Mateo, tungod nakita sini ang iya paghinulsol kag kasakit nga wala sia sa luyo sang nagtaliwan ang tigulang.

Sa subong nga paagi nila ginpaligad ang bug-os nga tingadlaw, tubtub ang adlaw nagtum-oy sang iya kaugalingon sa talaipan. Kag sadto, samtang ang mga bulawan nga sidlak sang adlaw nagkalatunaw sa kadagatan, nasalapuan ni Mateo ang iya kaisug.
Ginpaalinton niya kay Dulce nga ginahigugma niya sia.
Wala nagsabat si Dulce.

Nagkadto sia sa isla para sa isa lamang ka butang nga nagpuga sa iya sa kabug-usan sang nagligad nga tuig. Kag karon, nagbag-o ang huyop sang hangin, ang anay klaro kag tadlong nga direksyon sang iya kabuhi nangin buron kag wala sang kapat-uran, subong bala nga ginlikupan sang alupuop ang iya huna-huna kag ang tanan nga palatandaan sang iya padulungan indi niya mamurutan.

Malawig sila nga nagpungko nga wala sang tinimuk-timok. Sang liwat nga nadumduman ni Dulce ang iya tingog, gintampad niya si Mateo nga may balatyagon man sia para sa ulitawo. Indi subong kasingkal sang iya ginabatyag para kay Emilio, apang ginpalagas niya nga, “Ang gugma may nanari-sari nga mga duag kag bayhon, kag nahibaluan ko nga ginahigugma ko man ikaw.”

Indi yadto ang mga tinaga nga ginapaabot ni Mateo, apang nahatagan sia sang paglaum. May lugar sia sa dughan ni Dulce!
Ginprangka ni Dulce si Mateo nga ang iya balatyagon para kay Emilio indi dali-dali masikway ukon mabale-wala. Si Emilio ang nangin-sentro sang iya kabuhi, kag bug-os ang iya pagpati nga magabalik sia para sa iya. Gin-uyatan niya ang mga kamut ni Mateo kag gintulok sia sang tadlong.

“Kon indi gid man magbalik si Emilio para sa akon kag sa akon anak sa pagtakup sang festival bwas sa aga, panumdumon ko gid ang imo ginatanyag,” siling niya. “Luyag ko man kuntani nga makapanaad sang labaw pa apang…” nagpalangluya ang iya tingog kag nagtulukay sila nga may paghangpanay.

Nahibaluan ni Mateo nga tampad si Dulce sa mga ginapanghambal gani nagpalangurog ang iya kasing-kasing.

“Matarung ina, Dulce. Nagakaangay lang,” siling niya. Nahangpan niya ang pamatbat ni Dulce, ginbaton ini, kag wala na sia nangayo sang labaw pa.

Nabatyagan niya nga indi na magbalik pa si Emilio. Ngaa abi naghulat pa sia tubtub subong agud mag-ulpot kon san-o nagahingapus na ang festival? Kag ano yadtong lalaki nga nakaputi sa awditoryum sang nagligad nga gab-i—ang ginpatihan ni Dulce nga si Emilio—nga namaladpad sa iya kag dayon nadula sa kadam-an? Ngaa nagdalagan sia palayo, imbes nga pakadto, kay Dulce, kon ginahigugma gid man niya sia?

Mapanan-aw na ni Mateo ang iya kabuhi kaupod si Dulce. Bilang instant nga amay sang anak sini, kag nakabatyag sia sang kakunyag.

Nagyuhum ang maayong kapalaran kay Mateo sumugod sang nagtungtong sia sa isla, kag nagapati sia, gina-ubayan sia sang iya lola. Wala labot nga nagdaug sia sang una nga padya sa paindis-indis, prodyuser gikan sa Manila ang isa sa mga hurado, kag gintanyagan sia sang kontrata bilang manug-amba.
Daku ini nga bugay, isa ka mailap nga kahigayunan.
Nagahara-hara ang prodyuser sa pagpapirma sa iya sang kontrata kag luyag sini nga magpa-Manila sia sa pinakamadali nga tion agud masuguran ang mga recording.

Sang gab-i na, nagsulod si Mateo sa awditoryum nga daw nagasakay sa panganud sang maayong kapalaran, ayhan ang pinakamatam-is nga swerte sang iya kabuhi.

Halos indi mag-untat sa pagpamalakpak ang mga tumalambong pagkatapos niya haranahan ang bag-o nakoronahan nga Reyna. Nakatangla si Mateo sa matahum nga kabilugan sang bulan sa wala atup nga awditoryum. Daw nagayuhum sa iya ang bulan.

Napanganinaw niya ang nawong sang iya lola sa guya sang bulan, nagayuhum kag nagatangu-tango sa pagbendisyon sa iya.
Nagpasalamat sia. Nabatyagan niya nga sa katapusan, nakilala na niya ang kaugalingon nga kabilinggan, kag nasalapuan ang matuod nga gugma.

Pagkatapos sang kinaandan nga royal dance, gin-agda sang emcee ang tanan sa pagbayle. Nagabanaag si Mateo sa iya puti nga panapton. Daw prinsipe nga gintanyag niya ang kamut, nagdungok kay Dulce, “May I have this dance?”

Nagyuhum si Dulce nga daw gin-itik ang dughan. Tuman kaambong kay Mateo, ang iya Prince Charming, ang iya kabalyero, puno sang katam-is, puno sang kalulo, daw anghel.

Gindahu niya ang kamut ni Mateo kag nagpadulong sila sa tunga sang baylehan.

Gin-uyatan ni Mateo si Dulce nga ato bala nga sia lang ang babaye sa bug-os nga baylehan, sa ibabaw sang isla, sa bilog nga kalibutan.

Pagustuhanay nga ginsabay niya sia, nga daw sila lang nga duha ang nagasaut, nagalutaw sa langitnon nga kalum-ok sang musika. Indi niya luyag nga mauntat ang mga tinion nga ini. Ginhugot niya ang paghakus kay Dulce, nagbalos man ang babaye.
Dayon, sang hinali, gintikwang sia palayo ni Dulce. Napukaw sia sa iya pagdalamguhanon.

Isa ka balud sang pagkahayanghag ang nagkurit sa nawong ni Dulce. Nagpalanglapsi sia, daw kinilatan, daw indi makaginhawa. Nagatulok sia sa likod ni Mateo, sa isa ka butang nga nagadulot sang kakunyag, nga nagatuga sang kuryente.

Bisan indi sia magbalikid, nahibal-an ni Mateo kon ano yadto.
Amat-amat nga ginsunod ni Mateo ang panulukan ni Dulce. Nakita niya ang isa ka nakaputi nga lalaki nga nagatulok sa iya. Makasililaw ang lalaki nga halos nagabanaag sa puti nga panapton. Ang iya yuhum daw nagsindi kay Dulce Amor nga sang hinali daw nag-igrab nga kalayo.

“Emilio! Emilio, ikaw gid man ina?” siling ni Dulce, haluson nga magkawas ang mga tinaga gikan sa iya baba samtang nagdalagan sia sa lalaki nga naga-uyat sang mga likum sang iya tagipusoon.

Gintulok ni Mateo ang nakaputi nga lalaki samtang ginhalukan sini si Dulce sa agtang. Nahibaluan niya nga nadula sa iya si Dulce Amor. Nagtulo ang iya mga luha, nag-agay sa iya puti nga panapton. Nag-alimpulos ang mga manugsaut sa iya palibot apang daw estatwa si Mateo. Isa lamang ka pares ang iya makita.
Naglumaw-lumaw man sa tuman nga kalipay, samtang ginhalukan niya si Emilio sa guya, mata kag bibig, wala nakita ni Dulce ang mga luha ni Mateo, ukon ang kamut sini nga nagpamaladpad sang paalam.

[Katapusan.]

[Kuha ini sa pahina ni Peter Solis Nery sa iya FB]

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s