Sa Lawod sang Pangabuhi (bungang-isip) (katapusan)

ni Ismaelita Floro-Luza

Ang gumontang nahanungod sa kuarta, nadayonan na nga nadula sa ila pagsinalayo. Halog na ang ila pagginawi sa pilak. Kag nakapamakal naman sila sing mga panapot para sa mga kabataan kag pila ka kasangkapan sa sulod sang balay. Apang ang tanan nga ato, ang tanan nga kapinasahi, may kon ano nga kasakit nga nadulot sa pagkatao ni Dardo. Nabatyagan niya nga may daku nga kakulangan. Kag ang kakulangan nga ina amo ang ginapilit niya nga laghapon sa tanan nga adlaw. Ginapangita niya ang pagpresentar ni Lorna sang mga gumontang nahanungod sang kinahanglanon sa iya panimalay. Nga sia ang sandigan sa ila paglangoy sa lawod sang pangabuhi. Ginakapyotan sang iya mga mahal sa kabuhi. Kag sa pamatyag ni Dardo, padayon nga nagalakat ang mga inadlaw kag padayon man nga nagakadula ang iya kapuslanan bilang amay. Sa tinion nga nagaentrega sia sing sueldo, waay sa buot nga batonon lamang ini ni Lorna kag taguon. Ni waay na gani ginaisip pa sa iya atubangan katulad sang una. Daw wala na sing kapuslanan ang nanginbayad sang iya pagpabalhas kag paghimulat. Subong bala nga daw ginapabatayag sa iya ni Lorna nga bisan indi na sia magpangita, masarangan sini nga padalaganon sing tayuyon ang ila pangabuhi. Ano na lang abi ang iya pulos bilang amay? Ano?

Bag-o nga sueldo si Dardo sina nga hapon. Mapagsik ang iya lawas sang sumampot sa ila balay sanglit luas sa kinaandan niya nga ginabaton may dugang pa nga bale siento singkuwenta nga bonus. Pinangita niya dayon ang tiayon nga sadto masaku sa mga hilikoton sa kosina. Tinunghol niya ang nakabaknal nga sobre.

“Ano ini?”

“Sueldo ko,” may pagpabugal sa tingog ni Dardo. “Kag may dugang pa ina nga bonus.” Pilit nga ginbasa ni Dardo sa nawong sang asawa ang ginapaabot nga kalipay, apang nakabatyag sia sing kapaslawan sang Makita nga waay magbag-o ang nawong ni Lorna.

“A,” hagyu lamang nga nagyuhom si Lorna. Pinadayon sini ang ginahikot. “Ilihog lang gani tungtong dira sa altar kay taposon ko lang ining ginalutu ko. Nakapamahaw ka na bala?”

Waay magsabat si Dardo. Nabatyagan niya nga daw hinali nga nagpalang-uy-oy ang iya mga tuhod. Masakit kayo ang iya patyag. Kag laragway sang isa ka lutos nga tinuhoy niya ang ila hulot. Pahaboy nga binutang didto ang sobre sa ibabaw sang altar.

Nakapanihapon na sila sina nga gab-i kag nagapahuway-huway na sila nga mag-asawa sa salas sang maghambal si Dardo.

“Nagahinakit ka pa balas a akon, ‘Ling?”

Nakapukwat si Lorna. “Ngaa nakahambal ka sing subong sina, Dardo?”

“Sanglit nabatyagan ko. Amat-amat na nga nadula ang akon kapuslanan bilang amay sang puloy-an nga ini. Sa mga problema sa pangabuhi waay mo na ako ginapahilabti. Subong bala nga. nga.”

“Ginapangita mo ang daan naton nga pagsinalayo?” May katingala sa tingog ni Lorna.

Nagtangu si Dardo. “Namutikan ko, sugod sang dapatan ko ikaw sing kamot, nagbag-o ka na sa akon. May paghinakit ka pa tubtob karon.”

“Nalimtan ko na ang nahanungod didto,” balos ni Lorna. “Ang buot mo silingon, ginapangita mo ang litaniya sang utang nga masunson ko ginapresentar sa imo? Ang akon ba-ba?”

“Didto ko lamang nabatyagan nga malahalon ako sa imo. kag sa aton mga anak, Lorna,” may kapait sa tingog ni Dardo.

“Kon nahibaloan mo lamang nga ginahinulsolan ko sing kapin ang mga pamatasan ko sadto, Dardo,” hambal ni Lorna. “Ang kalainan sadto sa aton pagpangabuhi kag sa aton mga anak nga amat-amat na nga nakakilala sang kamatuoran. Nakabugtaw lamang ako sa kamatuoran nga indi ko dapat buhaton ang pamatasan nga ato sa imo sang dapatan mo ako sing kamot. Nakamaradmad ako sa kamatuoran nga indi ko makuha ang mga problema naton sa pangabuhi paagi sa ba-ba. Nalipat ako sa akon tinon-an. Kag sugod sadto ginapangaku ko na sa kaugalingon ang pagbag-o. Huo, mahal ko ikaw, Dardo. Mahal ka namon, kag sa lawod nga ini sang pangabuhi, indi kami mahimu nga makatabok kon wala ka.” May luha sa mga mata ni Lorna.

1966

(Ika-3 nga bahin)
[bahin sa  mga sinulatan regional sa http://www.panitikan.com.ph]

Advertisements

One response

  1. Pingback: Sa Lawod sang Pangabuhi (bungang-isip) (3) | tumandok

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s