KILALA NGA COMPOSER, MUSIKERO SA ILONGGO,TUMANDOK NGA PULONG

Gg. MANUEL A. VILLALUZ, Sr.

Si Gg. Manuel Villaluz y Arcillaga, isa ka kinilala nga musikero kag manog composo sang tumandok nga mga ambahanon sa paghigugma, ginbun-ag diri sa Dakbanwang Bacolod sadtong Abril 24, 1903.

Ang iya ginikanan amo sanday Rufino Cuaycong Villaluz sini nga ciudad kag Juliana Arcillaga sang Ivisan, Capiz. Sia ang kamagulangan nga anak kag ang iya mga utod amo sanday Wenceslao, Luis kag Amanda.

Isa sang mga bahandi niya nga ginkomposo sadtong tuig 1929 nga nabantugan kag ginpasulabi sang mga mahuyog sa malulot nga ambahanon amo ang “Yanang Yuhom Mo” nga tubtob nian, ginakalang kagan sa gihapon sang mga Negrosanon kag Ilonggo sa diin man sila nga bahin sang pungsod kag sang kalibutan.

Joel "Bagguer" Villaluz

Bagguer Villaluz nagalanton sang Yahaman organ

Ini ginpamatud-an sa kadamo na sang kopya sadtong CD nga ginbakal gikan kay Joel “Bagguer” Villaluz, anak sang nagtaliwan nga composer, ang ginatig-ulohan “Collection of Ilonggo love songs” nga nagalakip sang Yanang Yuhom Mo, nga isa sang 26 ka kalantahon sa amo nga compact disc (CD).

Si Manuel Villaluz gikan sa imol nga panimalay sadto, gani wala na sia makatapos primarya nga pag-eskwela samtang didto sila sa banwang Manapla. Sang ulihi, ginpakamaayo ni Manuel nga magpa Bacolod sadtong tuig 1915, sa paglaom nga makapadayon sia sa pagtu-on, kag tungod maayo gid sia sa pagtukar sang bandoria, naka obra sia sa isa ka kabaret, gani nakatapos gid man sia sa elementarya sang tuig 1922.

Sang ulihi nakalambot gid man sia first year sa Negros Occ. High School (NOHS) kag naka organisar sia sang nahauna niya nga banda, ang Bacolod Jazz Orchestra. Ang pila sang mga katapo sa amo nga banda amo sanday Don Francisco T. Lopez, Director Dominador Ballesteros sang Bacolod-Murcia Milling Company, Gg. Jose Pihilan, gitarista, kag Wenceslao Villaluz, manog tukar bass ukon baho, kag subong man si Torcuato nga manoglanton sang plawta, nga amo man ini sia ang nagpaisog kay Manuel nga magtinguha sa pagtu-on pagbasa sang mga nota, labi na ang paglanton sang biolin.

Amo gani nga nagtinguha na gid sia sa pagbakal sang “Alard Violin Method.” Iya yadto gintun-an sa malawig nga panahon, tubtob naka composo sia sang nahauna niya nga amba, ang “No One Else But You,” sadtong tuig 1922.

Matapos sia magradwar sa NOHS ukon Negros Occ. High School, si Manuel nagpasimpalad sa Manila kag ginpadayon ang iya pagtu-on sa Komersyo, samtang kaupod sa banda, gani libre sa twisyon. Naka upod niya sadto sa Manila ang pila ka kilala nga mga Negrosanon samtang ini sila nagatu-on sa Centro Escolar University (CEO). Didto naka-upod niya si Gn. Socorro Abada Ponce, anak sang kilala nga panimalay kag alkalde sang banwang Ilog, nahauna nga capital sang Negros, nga nangin kahagugma niya sadto. Apang, sang mga tinuig nga nagligad, nag-disgustohanay sila ni Socorro, gani gin pang-uli sini ang tanan nga ginregalo sa iya ni Manuel.

Nagpangalisod sadto ang lalaki, gani nakahuman sia sang isa ka masubo nga kalantahon nga gin tig-ulohan “Panganduhoy,” (lament) paagi sa bulig sang isa niya ka abyan, kag sa kaugalingon sini nga gasto, napublikar ang amo nga ambahanon kag ini nangin isa ka daku nga kadalag-an, kay gin abi-abi sang madamo nga mga Ilonggo kag Ilongga didto sa Manila.

Isa ka publicista sang mga ambahanon, si Cesar Mirasol, nangita gid sang paagi nga nangin agaw ini sa mga Bisaya diin man sila sadto. Tungod sini, ang isa ka pahayagan nga “La Opinion,” naghingalan kay Villaluz nga isa sa pinaka lamharon nga komposer sa musika sang pungsod. San ulihi, ang “Panganduhoy” ginrecord sang bantog nga super singer sadto, si Miss Jovita Fuentes sang Columbia Records. Gani, tungod sa kadalag-an sini, ginkalipay gid kag nangin mapagsik si Manuel sa pagdihon sang dugang pa gid nga mga ambahanon sa gugma, katulad sang “Bulak nga Ilahas,” “Yanang Yuhom Mo,” “Broken Dreams,” “Kapung-aw,” “Susanita,” “Perlas Kang Tumubo sa Ubod ng Puso,” “Bakit ka Nagtampo,” “Dinagsa,” “Pusong Nagtitiis,” “ Kung Kitay’y Kapiling,” “Kahidlaw,” “Mambukal,” (Paradise of Negros), “Truly Yours,” “To Have and To Hold,” “Ang Kahoy nga Lumboy,” “Magsaysay Victory March,” “Manuel Roxas March,” “McArthur March,” “Marcos March,” “Imelda Balitaw,” “Banwa Payag ko sa Baybay,” “Parent-Teachers’ Association,” “Bacolod Kong Mahal,” “Ang Hambal ni Nanay,” “Negros Sumakwelan Theme Song,” kag madamu pa nga iban.

Ang laban sini nga mga lyrics ukon mga tinaga ginsulat sang isa man ka bantog nga lyricist, si anay Kongresista Augurio Abeto sang ikatatlo nga distrito sadto sang Negros Nakatundan, nga masami naga hingalan kay Villaluz nga “Prinsipe sang Lanton Kabisay-an.”

Ang matam-is kag makalilingaw nga lanton sang ambahanon amo ang makatalandog nga nakalugpay sa balatyagon nanday Manuel kag Socorro kag ini sila nag ayuhay liwat, nangin matam-is ang ila pagtamdanay tubtob nagtambi palad sila sadtong tuig 1941. Sunu sa iya magulang nga anak, si Bagguer V nga isa man karon ka kolumnista sang Negros Daily Bulletin, ang paborito nga ambahanon sang iya mga ginikanan sang maghirupay sila, amo ang “Yanang Yuhom Mo,” nga gincomposo ni Manuel sadtong tuig 1929, samtang ang ila theme song nga nag pahanumdom sa ila sadtong naghilayu-ay sila bilang magkahagugma amo ang “Panganduhoy” nga gincomposo niya sang tuig 1938 sang sila mag break-up sa kabangdanan nga sila lamang ang nakahibalo sadto. Ginbugayan sila sang apat ka mga anak nga amo sanday Joel (Bagguer), Eva (Daday), Diana (Bebing) kag Manuel, Jr. (Boy).

Sang yadto naman sia sa Manila, si Manuel, Sr. nagtukod naman isa sang isa ka orkestra, ang Negros Rythm Orchestra, nagpatindog sang negosyo nga “shoe-making shop,” nga ginhingadlan niya “Ma-Vill Shoes,” apang wala yadto nagmadinalag-on, gani nagpadulong sia sa Iloilo, sa diin gintukod naman niya ang “Jumping Jacks Orchestra,” kag sang 1956 gin organisar niya liwat ang “Villaluz ang the Singing Reeds Orchestra” nga upod na si Elizabeth Ramsey bilang umalamba. Ining labing ulihi nga orchestra (VSRO) nauntat lamang sang gindeklarar ni anay President Marcos and Martial Law.

Si Gg. Manuel Villaluz, Sr. indi lamang isa ka maayo nga musikero kag composer sang ambahanon, isa man sia ka mapisan nga empleyado sang sadto Sugar Quota Administration (SQA) nga sa karon gin hingalanan sang gobierno Sugar Regulatory Administration (SRA), sa diin sia nagretiro matapos and 31 ka tuig nga pagpangalagad.

Sa tagsa ka sugar centrals sadto sa diin sia gindestino, si Manuel may isa gid ka composo nga ginhuman. Mahuyugon yadto sia sa matahum ukon magayon nga mga gining. Kon naga admirar gani sia sa isa ka matahum nga dalaga, iya ginahalaran sang isa ka maayo nga kalantahon paagi sa pagcomposo suno sa iya nalulutan.

Sa kay Gn. Carmenchita C. Chiudian, gindihon ang ambahanon nga “Pusong Nagtitiis,” nga ginpublikar sadtong tuig 1938 sa Manila.

Ang ambahanon naman nga “Kapung-aw” ginhalad niya sa hara sang kagayon, Gloria Araneta Esteban. kag iban pa nga nag-angkon sang kaanyag sadto. Ang Martsa Paglaum iya gincomposo sa pag imortalize sang Paglaum Sports Complex nga proyekto sadto ni Anhing Gob. Alfredo Montelibano, Jr. nga sang ulihi nangin alkalde man sang Bacolod.

Ang katahum kag kabugnaw sang Mambukal Resort sa Murcia iya gin bansagan “Paraiso sang Negros,” kag ginhalad niya ang “Himno de Bacolod” nga may nga tinaga Español sang wala pa ang inaway kalibutanon.

Amo ini ang pila sang mga handumanan nga iya ginbilin sa Ciudad sang Bacolod kag subong man sa puod sang Negros Nakatundan kag sa mga katawhan diri nga iya ginpalangga sa iya bug-os nga kinabuhi.

Nagtaliwan si Manuel, Sr. sadtong tuig 1986 sa panuigon nga 83 anyos nga suno sa malapit sa iya, nagatukar gihapon sia sang iya mga paborito nga mga instrumento musikal, ilabi na gid ang iya Banduria kag Biolin tubtob sa katapusan niya nga mga inadlaw sa kalibutan nga ini.

Ang mga interesado sang musika kag ambahanon nga gin dihon ni anhing Manuel Villaluz, Sr. sang sia nagakabuhi pa, sarang kamo makapakig-angot sa iya panimalay, ilabi na ang iya mga kabataan paagi sa pagtawag sa telepono #433-3416 ukon Cellphone #0919-5207308.*

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s